W przypadku wielu odmian zbóż po spełnieniu wymogów określonych w prawie możliwy jest wysiew własnego materiału siewnego. Wówczas cześć plonu nie jest traktowana jako towar handlowy, a przeznaczona do siewu w kolejnym roku. Wymaga ona bardzo dobrego doczyszczenia, ponieważ materiał siewny nie powinien zawierać zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych. Odpowiednio przygotowane nasiona do siewu wymagają zaprawienia. Odpowiedź na pytanie, jaką rolę odgrywa zaprawianie i dlaczego jest ważne, przeczytać można dalszej części z materiału.
Spis treści
Sposoby zaprawiania materiału siewnego
W profesjonalnych firmach przygotowujących materiał siewny, zaprawianie jest przeprowadzane w dedykowanych do tego zaprawiarkach. Coraz więcej jest też firm oferujących zaprawianie przy pomocy zaprawiarek mobilnych w gospodarstwie. Skorzystanie z mobilnych lub stacjonarnych firm zaprawiających umożliwia osiągnięcie równomiernego pokrycia ziaren zaprawą oraz wykonanie całego procesu z zachowaniem bezpieczeństwa do środowiska.
Niestety nie wszystkie gospodarstwa korzystają z profesjonalnego sprzętu do zaprawiania, niektóre wykonują ten zabieg w przebudowanych urządzeniach np. betoniarkach. Tak wykonane zaprawianie nie zawsze jest dokładne, a dodatkowo niewłaściwie stosowane środki ochrony roślin, mogą być zagrożeniem dla operatora, środowiska naturalnego oraz osób postronnych.
Obecnie dostępne zaprawy są już w postaci płynnej najczęściej w formulacji FS, co wyeliminowało zaprawianie proszkami, które było bardzo niedokładne i mało skuteczne.
Powszechnie występujące zagrożenie
Choroby roślin mogą być przenoszone z sezonu na sezon wegetacyjny z resztkami pożniwnymi, które znajdują się w glebie lub sam patogen powodujący chorobę może bytować w glebie. Do chorób, których źródłem jest gleba, zalicza się zgorzel podstawy źdźbła i korzeniu, pałecznicę zbóż i traw. Źródłem wielu chorób (śnieć cuchnąca, śnieć gładka, głownia pyląca, głownia zwarta, głownia źdźbłowa i pasiastość liści jęczmienia) jest też porażony i niezaprawiony materiał siewny. Z kolei trzecia grupa chorób (zgorzel siewek, pleść śniegowa, śnieć karłowa) może być przenoszona z materiałem siewnym, ale także rośliny mogą być porażane przez patogeny znajdujące się w glebie.
Wynika z tego jednoznacznie, że kiełkujące nasiona są narażone na infekcje grzybami chorobotwórczymi. W celu ochrony kiełkujących ziarniaków i młodych roślin niezbędne jest zastosowanie zapraw fungicydowych. Zagrożenie ze strony chorób zbóż jest większe, jeżeli gatunki z tej grupy roślin często wysiewane są po sobie na tym samym polu lub praktykowane jest następstwo roślin kukurydza — pszenica ozima.
Jedyny sposób ochrony
Sprawcy wymienionych chorób mogą atakować rośliny uprawne od momentu kiełkowania, a w przypadku niektórych chorób może dojść do ich zamierania jeszcze przed wschodami. Stąd też aplikacja fungicydu przy pomocy zabiegu nalistnego byłaby nieskuteczna. Dodatkowo niektóre choroby rozwijają się momenty kiełkowania i nie mogą być skutecznie eliminowane przy pomocy dostępnych środków grzybobójczych. W opisanych sytuacjach jedyną metodą ochrony jest zaprawianie, które powinno być stałym elementem przygotowania materiału siewnego.
Jak długo chronią zaprawy?
Długość działania i zakres zwalczanych chorób zależy od składu zaprawy. Produkty zawierające substancje czynne o działaniu systemicznym i długim okresie połowicznego rozkładu, zabezpieczają na dłużej. Można przyjąć, że długość ochrony dla większości zapraw dla chorób liści kończy się w fazie od pełni do końca krzewienia. Wyjątkiem są zaprawy zawierające fluksapyroskad, które mogą zabezpieczać roślin przed wybranymi chorobami liści nawet do fazy 3. kolanka (BBCH 33). Wymieniona substancja czynna nie chroni jednak roślin przed najważniejszymi chorobami przenoszonymi z materiałem siewnym.
W przypadku takich chorób jak śnieć cuchnąca, śnieć gładka, śnieć karłowa, głownia pyląca, głownia źdźbłowa, zgorzel podstawy źdźbła zastosowane zaprawy chronią roślina aż do końca wegetacji. Jest to bardzo dobra wiadomość, ponieważ wymienione choroby nie są zwalczane przy pomocy zabiegów środkami grzybobójczymi.
Jakie substancje czynne są w zaprawach?
W Polsce w październiku 2025 roku zarejestrowanych było poniżej 100 zapraw, zawierających syntetyczne substancje czynne, takie jak:
- silitiofam
- sedaksan
- fludioksonil
- fluksapyroksad
- flukoksystrobina
- fluopyram
- imazamil
- tebukonazol
- tritikonazol
- difenkonazol
- protiokonazol
W sprzedaży dostępne są produkty jedno, dwu oraz trzy składnikowe. Myśląc o wysokich plonach zbóż i dobrym zabezpieczeniu uprawy od momentu kiełkowania i wschodów, warto postawić na sprawdzone rozwiązanie i nie kierować się na pierwszym miejscu ekonomiką zabiegu.
Proces zaprawiania warto wykorzystać także do naniesienia na materiał siewny nawozu donasiennego zawierającego mikro i makroelementy. Obok nawozu mogą być stosowane inne produkty np. Rootex, który pobudza rozwój systemu korzeniowego i zwiększa jego zasięg w glebie. Jeżeli wolisz pominąć ten złożony proces i od razu postawić na najwyższej jakości, profesjonalnie przygotowany kwalifikowany materiał siewny, szeroką ofertę sprawdzonych odmian znajdziesz na stronie: https://osadkowski.pl/material-siewny–c-001095.
Skuteczna ochrona i stymulacja startowa upraw
Profesjonalne pokrycie materiału siewnego dedykowanymi preparatami jest to strategiczny zabieg agrotechniczny. W przypadku wielu infekcji grzybowych atakujących uprawy już na etapie wschodów, późniejsza interwencja nalistna okazuje się zupełnie niemożliwa i nieskuteczna. Zastosowanie nowoczesnych, płynnych formulacji o układowym mechanizmie działania gwarantuje długotrwałą barierę, nierzadko trwającą aż do późnych faz rozwojowych łanu. Aby w pełni wykorzystać ten potencjał, proces ten wymaga jednak wysokiej precyzji, co wymusza odchodzenie od prowizorycznych rozwiązań gospodarskich na rzecz specjalistycznych, kalibrowanych maszyn. Dodatkowym atutem tej technologii jest szansa na jednoczesną aplikację mikroelementów oraz stymulatorów wzrostu, co znacząco poprawia początkowy wigor i objętość budowanego systemu korzeniowego.